Aanwezig zijn

sam-austin-438854

Photo by Sam Austin on Unsplash

Een paar dagen geleden probeerde ik de niveaus van luisteren te definiëren in mijn blogbericht met de titel Herwonderen en Verinneren. Maar ik kwam al snel tot de conclusie dat de indeling in vier niveaus niet het gehele spectrum aan mogelijkheden beschrijft. Een lezer gaf bijvoorbeeld aan dat ‘tussen de regels lezen’ ook een vorm van luisteren is, die in geen van de vier omschreven niveaus te vatten is. En wel belangrijk is voor chathulp bijvoorbeeld. Misschien is dat ‘onderzoekend luisteren’. Waarbij de vraag ‘wat wordt er niet verteld?’ van toepassing is.

Ik vraag me ook af hoe de verbinding kan worden gemaakt tussen niveaus van luisteren en het feit dat sommige mensen gevers zijn en andere graaiers.

Misschien is ‘luisteren’ in deze zoektocht wel het verkeerde woord. Moet ik spreken over ‘aanwezig zijn’. Waarbij de mate van openstellen van je sensoren dan de variabelen zijn. Ik weet niet of er mensen zijn die dat al hebben onderzocht. Maar ik durf de vrijheid nemen om tijdens het schrijven van mijn blogberichten te doorvoelen wat de woorden die tevoorschijn komen met me doen en of wat ik schrijf ‘juist is’ voor mij op dat moment.
En vaak bots ik dan vroeg of laat wel op een artikel of boek dat over mijn ‘onderzoek’ gaat en soms verdiep ik me daar dan in om te zien of er (h)erkenning optreedt met mijn nieuwe inzichten. Of dat ik mijn ‘theorieën’ moet bijsturen.

Maar wat ging ik alweer onderzoeken? Geven en nemen versus de niveaus van aanwezig zijn. Doet me meteen denken aan netwerkevents waar sommige mensen je helemaal overrompelen om ‘gezien’ te worden. Lap, daar heb je een ander zintuig. Ze laten van zich horen om gezien te worden. Ze laten je voelen dat ze er zijn. Mmmh, deze gaat een leuke kant op. Wat hebben we zo nog? Ze raken je door wat ze zeggen. Ze prikkelen je zintuigen…ik zal maar stoppen zeker 🙂

Bij spreken en kijken stuur je energie. Bij zwijgen en luisteren absorbeer je energie. Al ben ik nu al niet helemaal overtuigd van wat ik hier schrijf. Ik ken iemand die soms als ik praat en hij luistert, een waas voor zijn ogen krijgt. Meestal vraag ik dan of hij nog wel luistert. En veelal geeft hij dan toe dat hij aan iets anders aan het denken is. Dan stop ik meestal met vertellen. Omdat hij dus in zijn eigen hoofd kijkt in plaats van te verbinden met wat ik vertel. Misschien ‘neemt’ hij op dat moment mijn woorden om er zijn hersenkronkels mee te voeden of te analyseren. Alleszins niet fijn om zo´n luisteraar vóór je te hebben.

Anderzijds – en ik ben dat op dit eigenste moment aan het onderzoeken – kan je met je ogen ook ‘binnentrekken’. Gulzig kijken. ‘Nemend’ kijken. Dat voelt meestal intrusief voor de ander. Of voor het gebakje dat wil gekocht worden, als dat al gevoelens heeft.
En evenzo kan je gulzig luisteren. Nemend luisteren. Op zoek naar iets dat je kan gebruiken. Hopelijk om iets constructiefs mee te doen. Zoals ik doe als ik op pad ga en verhalen wil vangen. Om kleine verhalen over waarden en woorden te construeren op dit eigenste platform of elders.

Je hebt ook mensen die gulzig aanwezig zijn met slechte intenties. Ik denk spontaan aan de politiek, al ken ik daar niets van. De ander een hak zetten met een uitspraak die je hebt opgevangen. In een andere context plaatsen. Met als doel jezelf in een goed daglicht te zetten en de ander in de schaduw. Dan maar wachten tot de tijd verstrijkt. Er een ander licht valt op de zaak.

En in een cursus vertellen heb ik ooit geleerd dat je een berg op 500m afstand met je stem kan binnentrekken. Althans, dat je stem verder draagt als je je inbeeldt dat je de berg op 500 meter afstand in je mond binnen trekt.
Spreken voor publiek. U bent bij deze gewaarschuwd. 🙂

Maar de zon, die geeft, zoveel is duidelijk. Zij is gewoon de stille aanwezige waarover we zeuren als ze verborgen blijft. Volgens mij luistert ze liefdevol naar wat er zich hier allemaal afspeelt op deze aardkloot.

 

2 antwoorden op “Aanwezig zijn”

  1. Ik moest lachen bij het gebakje. Ik zag voor me hoe een aardbeien galette in de etalage van een patisserie zich onopvallend verschuilt achter de twee slagroompunten, fluisterend: ze kíjkt zo gulzig! Luisteren is nog niet zo gemakkelijk. Ik heb het gevoel dat ik pas echt ben gaan luisteren toen ik niet meer (zo) de behoefte had van het vertelde iets te vinden, er een mening over te hebben, er moraal op los te laten of meteen een antwoord klaar te hebben. Ik bedoel niet ‘leeg’ luisteren, het hoofd als een grote galmende ton waarin het geluid opgeslorpt wordt en daar doelloos blijft rondzingen. Ik bedoel dat het vertelde landt in een weefsel van alles wat zich daar in de loop van de jaren heeft vastgezet: kennis, ervaring, misschien een klein beetje wijsheid. Zoals je een open blik kunt hebben, kun je ook open oren hebben, niet gehinderd door (voor)oordelen, aannames, eigen gedachten die zich opdringen en eruit moeten. De beste luisteraar is misschien diegene bij wie je je niet realiseert dat er geluisterd wordt. 🙂

    1. Fijn te lezen hoe jij verder ‘brouwt’ op mijn woorden Peter. En mooie visualisaties die jij hier beschrijft. Ik ga nooit meer op dezelfde manier naar de patisserie, en zal mijn mobkellach weer mogen uitleggen 🙂

Geef een antwoord

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.